Gepubliceerd 23 augustus 2026 om 16:51
Een suikervrije drank wordt gecontroleerd met een gewone Brix-refractometer, en de aflezing ziet er heel plausibel uit. Het getal is toch zinloos. De Brix-schaal is namelijk geen zoetheidsschaal — het is een sacharoseschaal, gekalibreerd zodat de aflezing overeenkomt met gewichtsprocent tafelsuiker in water. Richt men het instrument op een product dat geen sacharose bevat, dan meet het instrument nog steeds iets, maar dat wordt vertaald naar de verkeerde eenheid.
Wat het is
Een digitale handrefractometer met schalen bestemd voor de zoetstoffen sucralose en Splenda.
- Twee afzonderlijke schalen — een voor pure sucralose, een voor Splenda
- Automatische temperatuurcompensatie binnen 0 tot +50 graden C
- Monsterschaaltje van roestvrij staal met saffierglas, neerklapbaar beschermdeksel
- Kalibratie met één druk op de knop tegen enkele druppels zuiver water
- Robuuste kunststofbehuizing, aflezing binnen enkele seconden
- Accessoires: ABS-opbergdoos en rubberen bescherming
Waarom twee schalen en niet één
Sucralose is ongeveer 600 keer zoeter dan sacharose. Dat betekent dat de hoeveelheid die nodig is om een product te zoeten verwaarloosbaar klein is vergeleken met suiker — en daarmee wordt ook de bijdrage aan de brekingsindex klein. Een schaal die deze concentratie moet kunnen onderscheiden, moet volledig anders gegradeerd zijn dan een Brix-schaal die gebouwd is voor percentages suiker.
Splenda is niet hetzelfde als sucralose. Het is een merknaam, en het product bestaat uit sucralose plus toevoegingen — draagstoffen die het overgrote deel van het gewicht uitmaken. Een oplossing met een bepaald Splenda-gehalte bevat dus een heel andere hoeveelheid sucralose dan een oplossing met hetzelfde getal op de sucraloseschaal. Precies daarom heeft het instrument twee schalen in plaats van één: ze meten twee verschillende dingen, en ze door elkaar halen geeft een fout die niet klein is, maar meerdere ordes van grootte bedraagt.
De temperatuurcompensatie geldt hier net als overal. De brekingsindex verandert met de temperatuur van het monster, en bij de lage concentraties waar het hier om gaat, is die invloed groot in verhouding tot wat men wil meten. Compensatie over 0 tot +50 graden C is daarom geen luxe — het is de voorwaarde om de aflezing betekenis te laten hebben wanneer het monster rechtstreeks uit een tank of uit een koelkast wordt genomen.
Drie typische toepassingen
- Drankproductie: controle van de zoetheidsgraad in suikervrije en suikerarme dranken, waar de sacharoseschaal niet bruikbaar is.
- Levensmiddelenindustrie: verificatie van de bijmenging in bereidingen en concentraten voordat ze verder het proces ingaan.
- Bereiding en dosering: controle of een kant-en-klare zoetstofoplossing tussen batches de juiste concentratie behoudt.
Waarom het loont
Zoetstoffen zijn duur per kilo, maar daar zit het geld zelden. Het zit in de batch. Een verkeerd gedoseerd mengsel levert ofwel een product op dat verkeerd smaakt en moet worden afgekeurd, ofwel een product dat wel wordt goedgekeurd maar afwijkt van wat op het etiket staat — en beide zijn duurder dan elke denkbare besparing op de grondstof.
Een meting die enkele seconden duurt op enkele druppels monster, met een schaal die daadwerkelijk geldt voor de stof die men gebruikt, maakt de controle goedkoop genoeg om tussen elke batch uit te voeren. Het is doorgaans juist die frequentie — niet de precisie van een enkele meting — die bepaalt of een fout wordt ontdekt terwijl er nog tijd is om te corrigeren.
Lees meer over de Palm Abbe refractometer voor Splenda en sucralose →
